Bipolaire stoornissen

Iedereen voelt zich wel eens blij, gelukkig en vol energie en ook wel eens moe, verdrietig of in de put, dit zijn normale gevoelens. Ze horen bij het geluk en de problemen in het leven die iedereen heeft. Deze gevoelens kunnen enkele uren of dagen duren. Het zijn normale variaties van je stemming. Als bij jou de variatie in stemmingen niet normaal is, noemen we dat een stemmingsstoornis. Er bestaan een aantal stemmingsstoornissen. Als je gedurende een langere tijd te uitgelaten bent en vol energie zit, spreken we van een manie. Ben je juist veel te somber zonder dat je je eroverheen kunt zetten, dan spreken we van een depressie. Een manie is dus het tegenovergestelde van een depressie. Als je stemming heel sterk afwisselt, waarbij je je langere tijd of té uitgelaten of té somber voelt, spreken we van een bipolaire stoornis. Vroeger werd dat een manisch-depressieve stoornis genoemd. Bij een bipolaire stoornis kunnen de stemmingswisselingen af en toe voorkomen, met periodes van een normale stemming tussendoor. Ze kunnen ook snel achter elkaar optreden. Bij sommige mensen staat de manie op de voorgrond, bij anderen de depressie. Een manische periode kan worden gevolgd door een depressie, maar andersom kan ook. De stemmingen kunnen extreme vormen aannemen, zowel bij de depressieve- als de manische periode.

Een bipolaire stoornis is niet te genezen, maar is wel zodanig te behandelen dat je een tamelijk ‘normaal’ leven kunt leiden. Een combinatie van therapie en medicijnen levert vaak het beste resultaat.

Behandelmogelijkheden Spoor 1

Farmacotherapie: medicatie kan bij een bipolaire stoornis helpen om de stemming te stabiliseren. Welke medicijnen je het beste kunt gebruiken, hangt af van de (overige) klachten. Bij een manische depressie wordt vaak het medicijn lithium voorgeschreven dat de hevige stemmingswisselingen vermindert. Bij een depressie is een antidepressivum ook een hulpmiddel.

Psycho-educatie: hierbij word je voorgelicht over (het ontstaan van) de stoornis en de symptomen die je kunt hebben, doormiddel van voorbeelden, metaforen, filmmateriaal en/of oefeningen.

E-health: doormiddel van tests, educatie, dagboeken, oefeningen en modules kun je thuis digitaal aan de slag met je klachten. Deze informatie/oefeningen komen vanuit verschillende modellen zoals CGT (cognitieve gedragstherapie) en ACT (acceptatie en commitment therapie).

Psychotherapie: terugval, restverschijnselen, beperkingen en psychosociale problematiek zijn hindernissen die door psychotherapie (systematische psychische interventie) kunnen worden aangepakt. Verder kan psychotherapie nuttig zijn bij het weer opbouwen van je leven na de soms verwoestende uitwerking van je stemmingsschommelingen.

Cognitieve therapie: hierbij wordt, naast voorlichting, aandacht besteed aan je gedachten bij de depressie en manie: je stemming, gedachten en gedrag zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De nadruk ligt op tijdige herkenning van beginnende ziekte-episoden. Je leert bij begin van manie weerstand te bieden aan ‘het steeds meer gaan doen’; bij een beginnende depressie aan ‘het nietsdoen’ door zinloze of ongunstige gedachten te bestrijden en te oefenen met alternatieven.

Interpersoonlijke en sociaal ritmetherapie (IPSRT): hierbij wordt het gesprek met je therapeut (interpersoonlijke psychotherapie: IP) gecombineerd met adviezen gericht op een vast dag- en nachtritme en stabiele patronen van activiteit. Het doel is acceptatie van de levenslang durende stoornis te verbeteren en de kans op terugval te verminderen.

Gezinstherapie (Family Focus Therapy FFT): de behandeling bestaat uit psycho-educatie, communicatietraining en training in oplossen van problemen.

Acceptance en Commitment therapie (ACT): deze therapie is een relatief nieuwe vorm van gedragstherapie. De therapie is gericht op het vergroten van de psychologische flexibiliteit door zich te richten op het veranderen van de relatie met je gedachten en het aanvaarden van pijn. Er wordt o.a. gekeken naar de strategieën die je inzet om je klachten te controleren. Wat heb je allemaal al geprobeerd om van je klachten af te komen? Helpt dat? Samen met je therapeut kijk je naar alternatieve strategieën met het oog op wat jij belangrijk vindt.

Wil je meer weten?